Chuyên khoa

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG

Khoa VLTL – PHCN: Khám và điều trị Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng là phương pháp không xâm lấn, sử dụng các yếu tố như vận động, nhiệt, sóng điện hoặc âm thanh. Liệu pháp này giúp giảm đau, phục hồi chức năng vận động cho người mắc bệnh cơ xương khớp, thần kinh hoặc sau chấn thương.

1. Phục hồi chức năng là gì?

Phục hồi chức năng là một lĩnh vực quan trọng trong y khoa, giúp cho người bệnh hồi phục lại tối đa chức năng cơ thể thông qua các biện pháp luyện tập, thay đổi môi trường.

Mục đích chính của phương pháp này là làm giảm tối đa tác động của giảm chức năng và tàn tật, từ đó, giúp người bệnh hội nhập hoặc tái hội nhập với xã hội. Những chức năng này có thể thuộc về chức năng thể chất hoặc tâm thần (khả năng nhận thức, tư duy,…).

Việc suy giảm hoặc mất đi chức năng đến từ các nguyên nhân như: tai nạn, dị tật bẩm sinh, hậu quả của các bệnh lý nặng,… Mỗi trường hợp bệnh sẽ phù hợp với một hình thức phục hồi khác nhau. Nhưng mục tiêu điều trị là hồi phục sức khỏe tối đa cho người bệnh, giúp họ lấy lại được khả năng tự hoạt động.

2. Mục đích của phục hồi chức năng

Để khôi phục chức năng cần phải kết hợp với các biện pháp phòng bệnh và điều trị, đồng thời lựa chọn một hoặc nhiều phương pháp khác nhau như vật lý trị liệu, sử dụng các dụng cụ hỗ trợ, tạo môi trường tinh thần thoải mái cho người bệnh, cải thiện điều kiện sống và sinh hoạt cũng như chọn lựa công việc phù hợp. Mục tiêu chính của phương pháp này bao gồm:

  • Hỗ trợ người bệnh trong việc phục hồi chức năng của các cơ quan hoặc bộ phận bị tổn thương trong và sau quá trình điều trị, phẫu thuật một cách hiệu quả.
  • Hỗ trợ người bệnh thích nghi tốt với môi trường sống, sống độc lập mà không cần sự hỗ trợ của người khác, tránh trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.
  • Ngăn ngừa và phòng tránh tình trạng tái phát bệnh sau khi điều trị, duy trì sức khỏe lâu dài, ổn định và sống một cuộc sống khỏe mạnh bên cạnh gia đình và cộng đồng.
  • Góp phần tích cực vào tư duy của người bệnh giúp nhìn nhận xã hội với tinh thần tích cực hơn, tăng cường tâm trạng thoải mái và yên bình, giảm bớt căng thẳng và stress trong công việc cũng như cuộc sống.

3. Các bệnh cần phục hồi chức năng

Quá trình phục hồi chức năng thường được áp dụng cho những người gặp vấn đề về tâm lý, chấn thương thần kinh, cột sống – cơ xương khớp và người khuyết tật. Cụ thể:

  • Bệnh nhân mắc các vấn đề như thoát vị đĩa đệm nhẹ và vừa, sai khớp, trật khớp, đau nhức lưng, viêm cột sống chưa dính khớp hoặc vẹo cột sống, có thể được hỗ trợ và điều trị bằng máy kéo giãn giảm áp cột sống DTS để phục hồi chức năng.
  • Người gặp phải đau khớp, viêm khớp, căng cơ hoặc hội chứng ống cổ tay sau khi tham gia vào các hoạt động thể thao, lao động nặng hoặc gặp chấn thương, có thể sử dụng phương pháp chiếu tia Laser hoặc các phương pháp giảm đau khác như chiếu hồng ngoại IR, điện xung, sóng xung kích – tùy thuộc vào từng tình huống cụ thể.
  • Người bị thoái hóa khớp, đau nhức xương khớp do tuổi già hoặc chấn thương, cũng có thể áp dụng các biện pháp giảm đau và khôi phục chức năng của cơ xương khớp.
  • Các phương pháp vật lý trị liệu có thể được áp dụng để hỗ trợ trẻ em gặp các triệu chứng như chậm nói, nói ngọng, tự kỷ, chậm phát triển trí não hoặc bàn chân bẹt nhằm phục hồi chức năng.
  • Sau các ca phẫu thuật như chấn thương sọ não, thay dây chằng gối, thay khớp hoặc về thần kinh cột sống, người bệnh cũng cần thực hiện các biện pháp khôi phục chức năng.
  • Người gặp phải các vấn đề tâm lý như stress, trầm cảm, tự kỷ cũng có thể được hỗ trợ và thư giãn thông qua các biện pháp phục hồi chức năng.
  • Các vấn đề như mất ngủ, đau nửa đầu về đêm hoặc các bệnh mãn tính khác như đái tháo đường, tăng huyết áp cũng có thể được điều trị và khôi phục chức năng thông qua quang trị liệu.

Như vậy, phục hồi chức năng là một quá trình quan trọng áp dụng cho những người gặp các vấn đề liên quan đến tâm lý, thần kinh, cột sống – cơ xương khớp, và đóng vai trò quan trọng trong việc giúp hồi phục và tái lập sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

4. Các hình thức phục hồi chức năng hiện nay

Phục hồi tại viện

Là hình thức người bệnh đi đến trung tâm, bệnh viện để thực hiện liệu trình phục hồi chức năng. Đảm bảo quá trình điều trị phục hồi chức năng đầy đủ, chuyên sâu với mọi máy móc và trang thiết bị tại trung tâm trị liệu.

Nhược điểm của phục hồi tại viện là người bệnh sẽ phải đi đến nơi trung tâm/bệnh viện. Gây khó khăn cho người bệnh ở xa trung tâm/bệnh viện có phòng phục hồi chức năng; hạn chế khả năng hòa nhập cộng cồng của người bệnh.

Phục hồi ngoại viện

Phục hồi ngoại viện là hình thức mà các chuyên viên sẽ đến nơi ở của người bệnh, cùng với các máy móc, thiết bị chuyên dụng để thực hiện quá trình trị liệu.

Phương pháp này phù hợp với người tàn tật, khó khăn trong di chuyển đường xa. Tuy nhiên, việc di chuyển các máy móc thiết bị sẽ có những hạn chế nhất định do máy móc cồng kềnh, quá lớn; buộc các chuyên viên sẽ áp dụng phương pháp khác thay thế. Đây cũng chính là một nhược điểm cần cân nhắc của hình thức phục hồi ngoại viện.

Phục hồi tại cộng đồng

Người tàn tật được phát hiện và phục hồi chức năng tại cộng đồng theo kỹ thuật thích nghi. Cán bộ phục hồi chức năng sẽ giám sát và hướng dẫn người tàn tật, cùng người thân và kỹ thuật viên.

Hình thức phục hồi cộng đồng được đánh giá chất lượng phù với người bệnh vì đáp ứng được các nhu cầu cơ bản như: hội nhập xã hội, vui chơi, học hành, lao động sản suất, gia tăng thu nhập,…

Ngoài ra, phục hồi chức năng trong cộng đồng cũng là hình thức có mức chi phí hợp lý nhất. Do vậy, phương pháp này thường được ưu tiên áp dụng cho người tàn tật để quá trình phục hồi đạt được hiệu quả cao.

5. Những phương pháp phục hồi chức năng phổ biến hiện nay

Vật lý trị liệu

Mục tiêu của phương pháp này là hỗ trợ các cơ quan và bộ phận bị tổn thương để khôi phục chức năng bằng cách áp dụng một số kỹ thuật giảm đau, giảm sưng và kích thích khả năng tự phục hồi của cơ thể dựa trên quá trình sinh hóa.

Vật lý trị liệu đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình phòng bệnh, chữa bệnh và phục hồi chức năng. Bác sĩ sẽ hướng dẫn bệnh nhân thực hiện các bài tập vận động, điều chỉnh xương khớp bằng tay hoặc sử dụng các thiết bị chuyên dụng để giúp cơ, xương và khớp phục hồi khả năng hoạt động, từ đó tránh tình trạng liệt hoặc tàn phế.

Tâm lý trị liệu

Đây là một phương pháp giúp người bệnh loại bỏ những suy nghĩ tiêu cực, đem lại sự thư giãn, thoải mái, tinh thần tỉnh táo và tăng cường hiệu quả làm việc. Điều này có thể cải thiện tỷ lệ thành công của quá trình phục hồi chức năng.

Hoạt động trị liệu

Đây là một phương pháp nhằm hỗ trợ và giúp người bệnh phục hồi sức khỏe tốt hơn, có khả năng tự chăm sóc bản thân, tìm kiếm công việc phù hợp và tham gia tích cực vào các hoạt động thể thao có lợi cho sức khỏe, ngăn ngừa tái phát bệnh. Phương pháp này có thể được thực hiện tại nhà hoặc ngoài cộng đồng.

Ngôn ngữ trị liệu

Đây là một biện pháp giúp người bệnh, bao gồm trẻ em và người bị tai biến phát triển khả năng nói rõ ràng và trôi chảy nếu gặp vấn đề về chậm nói hoặc nói ngọng. Trong một số trường hợp, biện pháp này cũng có thể hỗ trợ việc tập viết, sử dụng tay để thực hiện thủ ngữ (đặc biệt là cho những người bị câm điếc hoặc có biến chứng sau tai biến) cũng như dạy chữ nổi cho những người khiếm thị nhằm phục hồi khả năng giao tiếp bị mất.

Phục hồi chức năng không chỉ giúp người bệnh phòng ngừa, hạn chế được những hệ lụy sức khỏe có thể xảy ra khi cơ thể bị giảm chức năng hoạt động mà còn giúp người khỏe mạnh duy trì và nâng cao được sức khỏe, giúp người tàn tật hòa nhập với cộng đồng, chủ động trong cuộc sống hàng ngày mà không cần sự trợ giúp của người khác. Người bệnh cần đến những trung tâm y tế hoặc bệnh viện uy tín để được thăm khám và nhận được chỉ định vật lý trị liệu – phục hồi chức năng phù hợp với bệnh lý và thể trạng.

Đang tải...