Xét nghiệm nước tiểu

Xét nghiệm nước tiểu là một phân tích sức khỏe nhằm phát hiện và quản lý một số rối loạn như nhiễm trùng đường tiết niệu, bệnh lý về thận hay tiểu đường.

Xét nghiệm nước tiểu là gì?

Xét nghiệm nước tiểu là một dạng xét nghiệm được thực hiện nhằm kiểm tra các khía cạnh trực quan, hóa học và vi thể của nước tiểu; từ đó phát hiện các dấu hiệu/ tình trạng của một số vấn đề sức khỏe như bệnh gan, bệnh thận, tiểu đường hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu

Xét nghiệm nước tiểu để làm gì?

Việc xét nghiệm nước tiểu nhằm phát hiện và đo lường các hợp chất khác nhau đi qua nước tiểu của người bệnh bằng cách sử dụng một mẫu nước tiểu. Thông qua kết quả xét nghiệm sẽ giúp chẩn đoán nhiều bệnh lý hoặc tìm ra nguyên nhân gây bệnh.

Khi nào cần thực hiện xét nghiệm nước tiểu?

Việc xét nghiệm phân tích nước tiểu rất phổ biến bởi đây là cách đơn giản và không xâm lấn để kiểm tra nhiều khía cạnh khác nhau của sức khỏe. Một số lý do để thực hiện xét nghiệm nước tiểu là:

• Khi thăm khám sức khỏe định kỳ – xét nghiệm nước tiểu là một trong các hạng mục cần thực hiện
• Gặp phải dấu hiệu hoặc có triệu chứng của một số vấn đề sức khỏe về tiểu đường, bệnh thận,… như có các triệu chứng bị đau bụng, đau lưng, đi tiểu nhiều hoặc bị đau khi đi tiểu, đi tiểu ra máu,…
• Để theo dõi việc điều trị như điều trị tiểu đường hoặc các bệnh liên quan tới thận nhằm xem xét khả năng đáp ứng điều trị.
• Thử thai: Đo nồng độ của hormone hCG, thường có kết quả chính xác nhất khi thử nước tiểu vào buổi sáng.
• Sàng lọc thuốc: Ví dụ như tìm kiếm dấu hiệu của cần sa (có thể phát hiện sau vài tuần sử dụng) hoặc cocaine/ thuốc lắc/ heroin (có khả năng xuất hiện trong nhiều nhất 5 ngày).
• Khi muốn chẩn đoán nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu: Tìm kiếm bằng chứng nhiễm trùng như nitrit hoặc leukocyte esterase (chỉ số của một sản phẩm tế bào bạch cầu).
• Là bước kiểm tra trước khi phẫu thuật: Là một trong những đánh giá những bệnh nhân phẫu thuật có nguy cơ cao chảy máu nhiều hoặc các biến chứng khác.

Tầm quan trọng của xét nghiệm sinh hóa nước tiểu

Xét nghiệm nước tiểu là một chỉ tiêu xét nghiệm  không thể thiếu trong khám sức khỏe định kỳ. Ngoài ra, đây cũng là hình thức kiểm tra được các bác sĩ chỉ định khi nghi ngờ và cần chẩn đoán bệnh lý gan, thận, tiểu đường, các bệnh lý đường tiết niệu, r ối loạn trao đổi chất,… để đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả và đánh giá kết quả điều trị.

Thông thường, xét nghiệm nước tiểu được thực hiện nhằm mục đích:

– Kiểm tra bệnh hoặc tình trạng nhiễm trùng tiết niệu: những trường hợp này thường gây nên triệu chứng: nước tiểu khác thường về mùi và màu sắc, tiểu khó, đi tiểu bị đau, nước tiểu có máu, đau ở mạn sườn, sốt,…

– Theo dõi hiệu quả điều trị bệnh lý: tiểu đường, nhiễm trùng tiết niệu, sỏi thận, cao huyết áp, bệnh về gan,…

– Là một nội dung của kiểm tra tổng quát sức khỏe. 

– Căn cứ trong chẩn đoán các bệnh lý về gan, thận,…

– Trong khám thai định kỳ.

Phương pháp xét nghiệm nước tiểu

Có 3 phương pháp xét nghiệm nước tiểu chính:

• Phương pháp trực quan: Chủ yếu tập trung vào màu sắc nước tiểu thông qua việc quan sát bằng mắt thường. Màu sắc khỏe mạnh của nước tiểu thường là từ màu vàng nhạt cho tới màu hổ phách đậm tùy theo độ đặc loãng của mẫu thử. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng tới màu nước tiểu như thực phẩm, thuốc, chất bổ sung. Tuy nhiên màu bất thường cũng là dấu hiệu của nhiều bệnh lý liên quan tới hệ thống tiết niệu, mất nước, các bệnh lây truyền qua đường tình dục,… Ví dụ: nhiễm trùng có thể khiến nước tiểu đục màu hoặc các vấn đề về thận sẽ khiến nước tiểu có bọt.
• Qua kính hiển vi: Mẫu thử nước tiểu có thể được kiểm tra, phân tích dưới kính hiển vi để tìm kiếm các yếu tố như tế bào, mảnh tế bào, phôi tiết niệu, chất nhầy, vi khuẩn hoặc vi trùng,… Một số xét nghiệm kính hiển vi có thể dùng để phân tích nước tiểu bao gồm: kiểm tra hồng cầu/ bạch cầu, xét nghiệm tế bào biểu mô, tìm kiếm vi khuẩn/ nấm men hoặc ký sinh trùng, kiểm tra phôi tiết niệu,…
• Bằng que thử: Que tăm thử được sử dụng để kiểm tra một số chất hóa học trong mẫu nước tiểu. Thông qua mức độ thay đổi màu sắc trên que thử mà bác sĩ có thể đưa ra chẩn đoán về lượng chất hiện diện. Các loại xét nghiệm nước tiểu bằng que thăm bao gồm: Xét nghiệm protein trong nước tiểu, kiểm tra nồng độ pH, nồng độ xeton, nồng độ glucose, nồng độ Bilirubin/ nước tiểu leukocyte esterase, kiểm tra trọng lượng riêng của nước tiểu,…