Tác giả: admin 
05/01/2026 
53 lượt xem 
Huyết áp cao (tăng huyết áp) là một trong những bệnh lý nguy hiểm nhất hiện nay. Đây được xem là “kẻ giết người thầm lặng” vì bệnh tiến triển âm thầm nhưng gây ra hàng loạt biến chứng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy thận hoặc mù lòa.
Trong bài viết này, chuyên gia y khoa của Queen Hospital sẽ giúp bạn hiểu rõ dấu hiệu, nguyên nhân, cách điều trị và cách phòng ngừa huyết áp cao hiệu quả nhất.
Huyết Áp Cao Là Gì?
Huyết áp là áp lực của dòng máu lên thành động mạch. Khi con số này duy trì ở mức cao quá lâu, nó sẽ khiến hệ mạch máu bị căng, tim phải hoạt động nhiều hơn và dẫn đến nhiều hệ lụy nguy hiểm. Huyết áp cao không phải lúc nào cũng đi kèm triệu chứng. Đó là lý do người ta gọi nó là “kẻ giết người thầm lặng”.
Các loại huyết áp còn được xác định dựa theo mức độ chỉ số huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương, cụ thể:
- HA thấp ( HA < 90/60 ) : Chỉ số tâm thu dưới 90mmHg và tâm trương dưới 60 mmHg.
- HA bình thường : HA = 120/80 -> 130/80 : HA tâm thu dưới 120 mmHg -> 130mHg & huyết áp tâm trương dưới 80mmHg
- Tiền tăng HA : HA = 130/85 -> 139 -> 89
- Tăng HA giai đoạn 1 : tâm trương 140 -> 159 & tâm thu 90 -> 99
- Tăng HA giai đoạn 2: tâm thu 160 >= & tâm trương >= 100
Ghi nhớ: Càng phát hiện sớm — điều trị càng đơn giản.
Nguyên Nhân Gây Mắc Bệnh Huyết Áp Cao
Có nhiều nguyên nhân gây ra bệnh cao huyết áp. Tuy nhiên trong y học, người ta phân biệt bệnh cao huyết áp đến từ 2 nguyên nhân chính là bệnh vô căn và có căn nguyên. Đồng thời chia thành 2 dạng bệnh với cùng nguyên nhân là:
Bệnh cao huyết áp nguyên phát
Các bệnh nhân bị cao huyết áp không xác định được nguyên nhân được xếp vào dạng vô căn. Bác sĩ sẽ điều tra tiền sử bệnh nhân, chủ yếu là trong gia đình có người mắc bệnh và có thể có tính di truyền. Tình trạng bệnh này thường gặp phải ở những người lớn tuổi, nhất là nam giới.
Bệnh cao huyết áp thứ phát
Với những bệnh nhân xác định được nguyên nhân cao huyết áp thì được xếp vào dạng huyết áp thứ phát. Bệnh chủ yếu do những nguyên nhân như:
- Bệnh nhân mắc bệnh về thận và tuyến thượng thận như : viêm cầu thận, hẹp động mạch thận, suy thận, u tủy thượng thận.
- Bệnh nhân mắc bệnh về nội tiết, tuyến giáp,…
- Tác dụng phụ của thuốc : corticoid, thuốc điều trị khớp, thuốc ngừa thai
- Thai phụ bị nhiễm độc thai nghén như : ăn mặn, hút thuốc lá, ít vận động
Ngoài ra, những yếu tố khác như : tuổi cao, di truyền, thói quen sinh hoạt ít vận động, bia rượu, hút thuốc lá, béo phì, … cũng là những nguyên nhân gây ra tình trạng tăng HA
Dấu Hiệu Nhận Biết Huyết Áp Cao Ai Cũng Cần Biết
Tùy thuộc mức độ tăng huyết áp mà bệnh nhân có những biểu hiện khác nhau. Ở giai đoạn ban đầu, bệnh không gây nên những triệu chứng gì dễ nhận biết. Với những người tăng huyết áp thường xuyên sẽ có dấu hiệu chung khi huyết áp tăng bất thường là:
- Đau đầu âm ỉ – đặc biệt vào buổi sáng: Người bệnh thường cảm thấy đau nhức ở trán, thái dương hoặc sau gáy, cảm giác căng tức kéo dài và thường xuất hiện khi vừa ngủ dậy.
- Chóng mặt, hoa mắt, lâng lâng khi đứng lên: Nhiều bệnh nhân mô tả cảm giác mắt tối sầm trong vài giây, mất thăng bằng hoặc lảo đảo khi đứng dậy đột ngột.
- Tim đập nhanh, hồi hộp hoặc đánh trống ngực: Khi huyết áp tăng, tim phải làm việc mạnh hơn để bơm máu đi khắp cơ thể, đồng thời hormone stress tiết ra nhiều hơn khiến nhịp tim tăng. Nếu triệu chứng kéo dài, người bệnh có thể gặp rối loạn nhịp tim, phì đại cơ tim hoặc nguy cơ suy tim về lâu dài.
- Mờ mắt, nhìn đôi hoặc giảm thị lực thoáng qua: Đây là một biểu hiện nguy hiểm, báo hiệu mạch máu võng mạc đang bị tổn thương do huyết áp cao. Người bệnh có thể thấy hình ảnh lượn sóng, chấm đen trước mắt hoặc mất thị lực tạm thời.
- Khó thở, tức ngực: Triệu chứng này có thể xuất hiện khi huyết áp cao đã gây tổn thương tim (ví dụ suy tim) hoặc khi có biến cố tim mạch cấp, nên cần đánh giá gấp nếu xảy ra.
- Ù tai, kém tập trung: Rối loạn tuần hoàn trong não và tai do huyết áp cao lâu ngày có thể biểu hiện bằng ù tai, suy giảm tập trung, giảm trí nhớ thoáng qua hoặc mệt mỏi tinh thần kéo dài.
- Chảy máu cam không rõ nguyên nhân: Mặc dù chảy máu cam có nhiều nguyên nhân, nhưng nếu xảy ra tái diễn ở người lớn kèm huyết áp tăng thì cần đo và xử trí sớm.
Lưu ý quan trọng: các dấu hiệu trên không nhất thiết xuất hiện cùng lúc hoặc ngay khi huyết áp bắt đầu tăng, nên nhiều người dễ bỏ qua; nếu có bất kỳ triệu chứng nghi ngờ nào hoặc tiền sử gia đình có tăng huyết áp, hãy kiểm tra huyết áp định kỳ.
Cách Chẩn Đoán Huyết Áp – Quy Trình Chuẩn Quốc Tế
Chẩn đoán huyết áp cao không chỉ dựa vào một lần đo duy nhất. Đo sai kỹ thuật, đo khi đang căng thẳng hoặc sử dụng thiết bị không đạt chuẩn có thể dẫn đến kết quả không chính xác. Quy trình chẩn đoán theo chuẩn quốc tế giúp bác sĩ đánh giá đúng tình trạng huyết áp, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, giảm nguy cơ biến chứng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay suy thận.
Tại Queen Hospital, toàn bộ quy trình chẩn đoán được thực hiện bằng hệ thống máy móc hiện đại, đảm bảo độ chính xác – an toàn – nhanh chóng cho người bệnh.
Chuẩn bị trước khi đo huyết áp
Các yếu tố cần chuẩn bị theo tiêu chuẩn quốc tế:
- Nghỉ ngơi tối thiểu 5 phút: Tránh vận động, leo cầu thang, cảm xúc mạnh, ngồi ghế tựa, chân chạm đất. Nhằm đưa huyết áp về trạng thái nền.
- Không dùng các chất ảnh hưởng đến huyết áp: Trong 30 phút trước đo: Không uống cà phê, không hút thuốc, không uống rượu, không ăn quá no, không vận động mạnh. Các yếu tố này làm tăng huyết áp tạm thời từ 5–15 mmHg.
- Tư thế đo chuẩn: Lưng thẳng, có ghế tựa, Tay đặt ngang tim (mức xương ức), Chân để vuông góc, không bắt chéo chân, Không nói chuyện trong khi đo. Đây là bộ nguyên tắc được WHO nhắc đến trong mọi hướng dẫn.
Quy trình chẩn đoán huyết áp theo chuẩn quốc tế (AHA – ESC – JSH)
Lựa chọn thiết bị đo đạt chuẩn: Máy đo phải được kiểm định (AAMI, BHS, ESH). Băng quấn phải đúng kích thước với chu vi cánh tay
Các bước đo chuẩn:
BƯỚC 1 – Đặt băng quấn đúng vị trí
- Cách khuỷu tay 2–3 cm
- Bó vừa sát, không quá chặt
- Đặt trên da, không đo ngoài áo dày
BƯỚC 2 – Tiến hành đo lần 1
BƯỚC 3 – Chờ 1 phút → đo lần 2
BƯỚC 4 – Lấy trung bình
- Nếu hai kết quả lệch nhau > 10 mmHg → đo thêm lần 3
- Lấy trung bình 2 lần đo cuối
Đây là tiêu chuẩn của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA 2023).
BƯỚC 5 – Đo 2 tay
- Đo cả hai tay trong lần khám đầu tiên
- Ghi nhận bên nào có chỉ số cao hơn thì chọn tay đó cho các lần đo sau
Phương pháp chẩn đoán hỗ trợ – Bắt buộc trong phác đồ quốc tế
Đo huyết áp tại nhà (HBPM)
- Đo 2 lần buổi sáng + 2 lần buổi tối
- Trong 7 ngày liên tiếp
- Tổng ít nhất 24 lần
➝ Lấy trung bình → dùng để chẩn đoán tăng huyết áp thật sự.
Holter huyết áp 24 giờ (ABPM) – Tiêu chuẩn vàng
- Được khuyến cáo ở các trung tâm tim mạch lớn
- Máy đo tự động mỗi:
- 15–30 phút ban ngày
- 30–60 phút ban đêm
Cho kết quả huyết áp trung bình 24h – chính xác nhất.
Áp dụng để: Chẩn đoán huyết áp áo choàng trắng, chẩn đoán tăng huyết áp ẩn giấu, theo dõi đáp ứng điều trị.
Các xét nghiệm – cận lâm sàng đi kèm
Theo ESC/ESH 2023, cần làm thêm:
Xét nghiệm máu:
- Đường huyết
- Mỡ máu
- Chức năng thận (Creatinine, Urea)
- Điện giải đồ
- Chỉ số viêm CRP
Xét nghiệm nước tiểu:
- Albumin niệu
- Protein niệu
Chẩn đoán hình ảnh
- Siêu âm tim đánh giá phì đại thất trái
- Siêu âm thận, động mạch thận
- Điện tim ECG
Đây là những yếu tố bắt buộc để xác định nguyên nhân thứ phát và mức độ tổn thương cơ quan đích. Chẩn đoán huyết áp đúng quy trình đóng vai trò quan trọng giúp phát hiện sớm các rối loạn tim mạch, từ đó điều trị kịp thời và tránh biến chứng nguy hiểm. Queen Hospital cam kết cung cấp quy trình đo – đánh giá huyết áp theo chuẩn quốc tế, giúp bệnh nhân an tâm theo dõi sức khỏe tim mạch của mình.
Kết Luận
Huyết áp cao là bệnh lý phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường hoặc khi chỉ số huyết áp vượt ngưỡng an toàn, hãy đến Queen Hospital để được thăm khám với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tim mạch cùng hệ thống xét nghiệm – chẩn đoán hiện đại.
Sức khỏe tim mạch của bạn luôn cần được bảo vệ từ hôm nay.
💬 Liên hệ: 0812.787.787
📍 Địa chỉ: 118 Bành Văn Trân, P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM
